Evlilik hazırlıkları sırasında veya nikah anında aileler arasında sıklıkla kararlaştırılan “mehir” konusu, evlilik sonlanma aşamasına geldiğinde mahkeme koridorlarında en çok tartışılan hukuki meselelerden birine dönüşür. Toplumumuzda yaygın olan, “Dini nikah kıyılırken bana mehir sözü verildi, boşandığım an bunu mahkemeden kesin olarak alırım” düşüncesi hukuken tam olarak gerçeği yansıtmaz. Türk Medeni Kanunu’nda doğrudan “mehir” adıyla düzenlenmiş özel bir madde bulunmamaktadır. Ancak bu durum, size verilen sözün veya belgenin mahkemede geçersiz olduğu anlamına kesinlikle gelmez.

Peki, boşanma sürecinde mehir hakkınızı yasal yollardan nasıl alabilirsiniz? Gelin bu süreci karmaşık hukuk dilinden arındırarak, adım adım inceleyelim.

Mehir Türk Hukukunda Gerçekte Nedir?

Geleneksel ve dini kökenli bir kavram olan mehir; evlenirken kadına verilmesi söz verilen altın, para, ev, araba veya herhangi bir ekonomik değeri olan malvarlığıdır. Her ne kadar kökeni İslam hukukuna dayansa da, Türkiye Cumhuriyeti mahkemelerinde bu konu dini kurallara göre değil, Borçlar Hukuku kurallarına göre çözülür.

Hakim, önüne gelen bir mehir uyuşmazlığında olaya “bağışlama vaadi” (gelecekte bir malı veya parayı karşılıksız olarak verme sözü) veya “borçlandırıcı işlem” (kişinin kendi isteğiyle hukuki bir borç altına girmesi) olarak bakar. Yani mehirin dini bir kavram olması, onun Türk mahkemelerinde dava edilemeyeceği anlamına asla gelmez. Yeter ki bu söz, hukuka uygun şekilde verilmiş ve ispatlanabilir olsun.

“Boşandım, Mehirim Otomatik Olarak Ödenir mi?”

Kısa cevap: Hayır, otomatik olarak ödenmez. Mehir alacağı, boşanmanın doğal bir sonucu değildir. Yani nafaka veya tazminat gibi doğrudan boşanma davasının doğurduğu bir hak olarak görülmez.

Mehir talebinin mahkemece kabul edilebilmesi için şu detayların incelenmesi gerekir:

• Size verilen söz hukuken geçerli mi?
• Borç muaccel olmuş mu? (Yani ödeme zamanı gelmiş, istenebilir duruma düşmüş mü?)
• Karşı taraf bu borcu evlilik birliği içinde zaten ifa etmiş mi? (O altınlar veya para size daha önceden verilmiş mi?)

Mehir Senedi ve Yazılı Belgenin Hayati Önemi

Mehir konusunda mahkemeye sunulabilecek en güçlü delil “Mehir Senedi”dir. Mehir senedi, eşler arasında kararlaştırılan altın, para veya malın yazılı bir kağıda dökülmüş halidir.

Bu belge karşımıza bazen eşin tek başına imzaladığı düz bir A4 kağıdı (adi yazılı belge), bazen aile büyüklerinin ve şahitlerin de imza attığı bir düğün tutanağı, bazen de doğrudan noter huzurunda düzenlenmiş resmi bir sözleşme olarak çıkabilir.

Ancak bir kağıdın üzerinde sadece “Senet” yazması mahkeme için yeterli değildir. Belgenin içinde tam olarak neyin taahhüt edildiği (örneğin “100 gram 22 ayar bilezik”), ne zaman verileceği ve en önemlisi borç altına giren kişinin (genellikle kocanın) ıslak imzasının bulunması davanın kazanılması için kilit rol oynar. Gelecekte yapılması söz verilen mehir bağışlamaları için yazılı bir belge (şekil şartı) yasal bir zorunluluktur.

Belge Yoksa Mehir Nasıl İspatlanır?

Elinizde imzalı bir mehir senedi yoksa işiniz biraz daha zorlaşsa da imkansız değildir. Davayı açan taraf, kendisine böyle bir ekonomik değerin vaat edildiğini kanıtlamakla yükümlüdür. Yazılı belgenin olmadığı durumlarda; eşler arasındaki WhatsApp veya SMS mesajlaşmaları, banka dekontları (açıklama kısımları), düğün veya nişan sırasında çekilmiş net video kayıtları ve en önemlisi olaya bizzat şahit olmuş kişilerin mahkemedeki tanık beyanları (şahit ifadeleri) ispat aracı olarak kullanılabilir.

Mehir Alacağı Boşanma Davasıyla Birlikte Açılır mı?

Halk arasında en çok yapılan usul hatalarından biri budur. Boşanma davası dilekçesine velayet, nafaka ve tazminat isteklerinin hemen yanına “mehirimi de istiyorum” yazmak oldukça yaygındır. Ancak hukuki yapıları gereği, boşanma davası Aile Hukuku’ndan, mehir davası ise Borçlar Hukuku’ndan (ayrı bir sözleşmeden) kaynaklanır.

Siz boşanma dilekçenizde mehiri talep etseniz bile, mahkeme hakimi genellikle bu iki farklı konuyu birbirine karıştırmamak için tefrik kararı verir. Yani mehir talebinizi boşanma dosyasının içinden ayırarak ona yepyeni bir esas (dosya) numarası verir ve ayrı bir dava olarak görmeye devam eder. Yargıtay’ın yerleşik uygulaması da mehirin bağımsız bir alacak davası olarak görülmesi yönündedir.

Hangi Mahkemeye Başvurulmalı? (Görev ve Yetki Kuralları)

Mehir davalarında adres genellikle Aile Mahkemesi‘dir. (Eğer bulunduğunuz ilçede Aile Mahkemesi yoksa, bu davalara Asliye Hukuk Mahkemesi “Aile Mahkemesi Sıfatıyla” bakar).

Fakat burada çok ince bir hukuki çizgi vardır: Eğer mehiri ödeyeceğine dair senede imza atan kişi eşiniz değil de üçüncü bir kişi ise (örneğin kayınpederiniz “geline şu evi vereceğim” diye imza attıysa), dava artık aile içi bir mesele olmaktan çıkar ve görevli mahkeme doğrudan Asliye Hukuk Mahkemesi olur.

Davanın nerede (hangi şehirde) açılacağına dair yetkili mahkeme kuralı ise genellikle davalının (hakkında dava açılan kişinin) ikametgah adresidir. Ancak sözleşmeden doğan bir alacak olduğu için, borcun ifa edileceği (ödeneceği) yer mahkemesinde de dava açılabilir. Yani boşanma davasını açtığınız şehir ile mehir davasını açacağınız şehrin adliyeleri her zaman aynı olmak zorunda değildir.

Birbilen Hukuk Bürosu Olarak Yanınızdayız;

Mehir uyuşmazlıkları; senedin geçerliliğinin tespiti, ispat yükünün doğru yönlendirilmesi ve görevli mahkemenin doğru seçilmesi gibi son derece hassas teknik detaylar barındırır. Birbilen Hukuk Bürosu olarak, Antalya, Isparta, Burdur ve çevre illerde yürüttüğümüz boşanma ve mal rejimi davalarındaki köklü tecrübemizle, mehir alacaklarınızın tahsili sürecinde hak kaybı yaşamanızı engellemek için titiz, şeffaf ve sonuç odaklı avukatlık hizmeti sunmaktayız. Hukuki sürecinizin güvenle başlatılması ve yönetilmesi için büromuzla iletişime geçebilirsiniz.

Yasal Uyarı: Bu makalede yer alan bilgiler, yayım tarihi itibarıyla geçerli olan mevzuat hükümleri ve Yargıtay içtihatları çerçevesinde yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Hiçbir şekilde hukuki tavsiye veya danışmanlık niteliğinde değildir. Her dava dosyasının dinamikleri, eldeki deliller ve belgelerin içeriği birbirinden farklı olduğundan, herhangi bir hukuki işlem başlatmadan önce mutlaka uzman bir avukattan kişisel hukuki destek almanız önemle tavsiye edilir.