Motokurye Trafik Kazalarında İş Kazası Tazminatı ve SGK Mahsubu Nasıl Hesaplanır?
Türkiye genelinde motosiklet kullanımı olağanüstü bir hızla artarken, ne yazık ki trafik kazalarındaki oranları da benzer bir ivmeyle yükselmektedir. 2026 yılı verilerine göre trafiğe kayıtlı 7,6 milyona yakın motosiklet bulunurken, yılın sadece ilk çeyreğindeki ölümlü ve yaralanmalı trafik kazalarının yarısından fazlasına motosikletler karışmıştır. Bu kazaların çok büyük bir yüzdesi ise paket servis ve hızlı teslimat ağında zorlu koşullarda görev yapan motokuryelerin başına gelmektedir.
Hukuki açıdan bakıldığında, görev başındayken kaza yapan bir kuryenin durumu iki ayrı yasal sistemin kesiştiği çok özel bir alanı ifade eder: Bir taraftan Karayolları Trafik Kanunu (KTK) uyarınca karşı tarafın trafik sigortasını ilgilendiren bir Trafik Kazası; diğer taraftan Sosyal Güvenlik Kanunu (5510 Sayılı Kanun) uyarınca İş Kazasıdır. Uygulamada sigorta şirketlerinin tazminat ödemekten kaçınmak veya tutarı düşürmek için başvurduğu “SGK (Sosyal Güvenlik Kurumu) ödemesi mahsup edilsin (düşülsün)” savunmasının hukuki sınırlarını ve Yargıtay’ın güncel içtihatlarını incelediğimiz makalemiz.
I. Motokurye Trafik Kazası Neden İş Kazası Sayılır?
5510 sayılı Kanun Madde 13 gereğince, sigortalı bir çalışanın sadece işyerinde değil, “işveren tarafından görevli olarak işyeri dışına gönderilmesi” sırasında geçirdiği kazalar da tereddütsüz iş kazasıdır. Teslimat için trafikte seyreden kuryenin kazası bunun en tipik örneğidir.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi (örn. 15.12.2025 tarihli kararı) kuryenin motosiklette taşıdığı şirket logolu çantayı veya teslimat evraklarını dikkate alarak bu durumu re’sen (kendiliğinden) iş kazası olarak nitelendirmektedir. Bu tespitin yasal sonucu, olaya üç tarafın dahil olmasıdır:
- Kurye
- Kusurlu aracın zorunlu trafik sigortası
- Kuryeye gelir bağlayacak olan SGK.
II. Sigorta Şirketleri Tazminattan Neyi, Ne Kadar Düşebilir? (Mahsup Kavramı)
Sigorta şirketlerinin en çok kullandığı savunma, kuryeye SGK tarafından gelir bağlanacağı ve bu gelirin sigorta tazminatından mahsup edilmesi (düşülmesi) gerektiğidir. Ancak Türk Borçlar Kanunu Madde 55/1 bu duruma net bir sınır çizer: “Yalnızca rücu edilebilen (SGK’nın karşı taraftan geri isteyebileceği) sosyal güvenlik ödemeleri tazminattan indirilebilir.”
Peki bu indirim nasıl hesaplanır? Kanun (5510 sayılı Kanun m.21/4) der ki; SGK, sigortalıya bağladığı Peşin Sermaye Değerinin (ileride ödenecek maaşların bugünkü değeri) yalnızca YARISINI karşı taraftan rücu edebilir (isteyebilir). Üstelik bu yarının da tamamı değil, sadece karşı tarafın kusur oranına denk gelen kısmı sigorta şirketinin ödeyeceği tazminattan düşülebilir.
Örneğin; SGK kuryeye 300.000 TL peşin sermaye değerli bir gelir bağlamışsa ve karşı aracın kusuru %60 ise hesap şöyledir: 300.000 TL’nin yarısı = 150.000 TL. 150.000 TL’nin %60 kusura isabet eden kısmı = 90.000 TL. Sigorta şirketinin tazminattan sadece 90.000 TL indirme hakkı vardır; geri kalan zararı ödemek zorundadır.
III. Yargıtay 2025-2026 İçtihatları: SGK’ya Başvuru Zorunlu Bir Ön Şart mıdır?
Güncel Yargıtay (4. Hukuk Dairesi) kararları, sigorta şirketlerinin “Önce SGK’ya başvursun, SGK maaş bağlasın ondan sonra tazminat öderiz” şeklindeki baskıcı savunmalarını iki ana kurala bağlamıştır:
- Araştırma Zorunluluğu: Mahkeme veya Hakem Heyeti, SGK’ya yazı yazarak bu kişinin iş kazası kaydı olup olmadığını ve gelir bağlanıp bağlanmadığını mutlaka sormalıdır.
- Ön Şart Yasağı: Eğer SGK’dan “Rücuya tabi bir ödeme yapılmamıştır” yanıtı gelirse, Yargıtay sigorta tazminatının hiçbir kesinti yapılmadan tam olarak ödenmesine karar vermektedir. Yani kuryenin tazminat alabilmesi için ille de SGK’ya gidip aylarca maaş bağlanmasını beklemesine gerek yoktur. Henüz bağlanmamış, hayali bir SGK gelirinin, peşin peşin sigorta tazminatından düşülmesi (tahmini mahsup) hukuka tamamen aykırıdır.
Ayrıca unutulmamalıdır ki; SGK’nın kuryeye sürekli iş göremezlik geliri bağlayabilmesi için kuryenin meslekte kazanma gücünü en az %10 oranında kaybetmiş olması şarttır. Eğer kuryenin maluliyeti %10’un altındaysa, SGK zaten gelir bağlamayacaktır. Bu durumda sigorta şirketinin tazminattan kesinti yapma hakkı sıfırdır (Yargıtay 4. HD, 05.01.2026 Kararı).
IV. Kuryelere Uygulama Tavsiyeleri
- Kazanın bir iş kazası olduğu gerçeği asla gizlenmemeli, Kaza Tespit Tutanağı ve SGK hizmet dökümüyle dosyaya sunulmalıdır.
- Sigorta şirketinin, mahkeme aşamasında “Tüm SGK ödemesi tazminattan düşülsün” talebine, yasal sınır olan “Sadece peşin sermaye değerinin yarısının, kusura denk gelen kısmı düşülebilir” kuralıyla itiraz edilebilir.
- Eğer SGK geliri henüz yoksa, hakem heyetinden “başvuru sonucu beklenmeksizin” tazminatın hükmedilmesi TBK m.55 ışığında talep edililebilir.
”Bu makale genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her somut olayın kendi koşulları içinde değerlendirilmesi ve hak kayıplarını önlemek amacı ile uzman hukuki destek alınması önerilmektedir..‘1
Motokurye Kazaları Sıkça Sorulan Sorular ve Hukuki Yanıtlar
Kurye teslimat yaparken kaza geçirirse bu iş kazası sayılır mı?
Evet. 5510 sayılı Kanun madde 13 uyarınca, işverenin verdiği bir görev nedeniyle trafikte kaza geçirilmesi şüpheye yer bırakmayacak şekilde iş kazasıdır.
Kurye kaza yaparsa hem sigortadan hem SGK'dan para alabilir mi?
Evet. SGK çalışana sosyal güvenlik kapsamında tedavi, geçici iş göremezlik ödeneği ve maluliyet geliri sağlarken; karşı tarafın zorunlu trafik sigortası zararın SGK tarafından karşılanmayan geri kalan (bakiye) kısmını tazminat olarak ödemek zorundadır.
Sigorta şirketi, SGK maaş bağlamadan bana ödeme yapmak zorunda mıdır?
Evet. Türk Borçlar Kanunu Madde 55’e göre, sadece fiilen ödenmiş ve SGK’nın geri isteyebileceği paralar sigorta tazminatından düşülebilir. İleride bağlanma ihtimali olan bir maaş gerekçe gösterilerek tazminat bekletilemez veya eksik ödenemez.
Kaza anında kask takmamış olmak tazminatımı düşürür mü?
Evet. Kask veya koruyucu ekipman takmamak, Yargıtay uygulamalarında “müterafik kusur” (zararın artmasına etki eden kusur) olarak değerlendirilir ve hesaplanan toplam tazminat üzerinden %20 oranında bir indirim yapılmasına neden olabilir.
SGK, kazada %10'un altında yaralananlara maaş bağlar mı?
Hayır. SGK’nın sürekli iş göremezlik geliri bağlayabilmesi için Sağlık Kurulu raporuyla “meslekte kazanma gücünün en az %10 oranında azaldığının” tespit edilmesi yasal zorunluluktur.
Benim kazamda maluliyetim (sakatlığım) %8 çıktı. Sigortadan tazminat alabilir miyim?
Evet. SGK %10 barajı nedeniyle size gelir bağlamasa bile, kalıcı sakatlığınız olduğu için karşı tarafın zorunlu trafik sigortasından %8’lik efor kaybınız (maluliyetiniz) oranında tazminat alabilirsiniz. Bu durumda SGK kesintisi yapılamaz.
Kaza %100 karşı tarafın suçuydu. Tazminattan SGK payı tamamen düşülür mü?
SGK size bir peşin sermaye değerli gelir bağlamışsa, bunun sadece yarısı (kusur %100 karşı tarafta olsa dahi) trafik sigortası tazminatından düşülebilir. SGK bağladığı maaşın kalan yarısını sizin gerçek zararınızdan düşemez.
Kendi şahıs şirketi (Esnaf kurye) üzerinden çalışan kuryelerin durumu farklı mı?
Sosyal güvenlik hukuku açısından (4/b Bağ-Kur’lu iseler) iş kazasını bir ayı geçmemek şartıyla bizzat kendileri SGK’ya bildirmek zorundadır. Trafik sigortasından tazminat alma süreçleri ise hizmet akdiyle çalışanlarla aynı hukuki kurallara tabidir.
Sigorta Tahkim Komisyonuna dava açarken nelere dikkat edilmeli?
Olayın iş kazası olduğu baştan belirtilmeli ve SGK’dan “rücuya tabi bir ödeme yapılıp yapılmadığını” gösteren resmi belge dosyanın en başında ibraz edilerek, sigorta şirketinin asılsız erteleme (bekletici mesele) taleplerinin önü kesilmelidir.
SGK'nın trafik sigortasına açtığı "Rücu Davası" beni etkiler mi?
Hayır. SGK size ödediği veya bağladığı paranın yasayla belirlenen kısmını karşı taraftan (veya sigortasından) tahsil etmek için rücu davası açar. Bu dava SGK ile karşı taraf arasındadır, sizin daha önce aldığınız veya alacağınız tazminata bir zararı yoktur.
Hukuki Süreçlerinizde Güvenli ve Şeffaf Adımlar
Trafikte her gün sayısız riskle karşı karşıya kalan motokuryelerin yaşadığı kazalarda, hukuki statünün doğru tespiti tazminat haklarının eksiksiz alınabilmesi için hayati önem taşır. SGK işlemleri ile trafik sigortası uyuşmazlıklarının çakıştığı bu karmaşık süreçler, profesyonel bir yaklaşım gerektirir. Antalya’da faaliyet gösteren Birbilen Hukuk Bürosu olarak; iş ve trafik kazalarından doğan bedensel (maluliyet) tazminat dosyalarınızda, yasal mevzuata tam uyumlu, şeffaf ve mağduriyetleri hızla giderme odaklı hukuki destek sunuyoruz. Hak kayıplarının önüne geçmek ve güvenli bir yasal zeminde ilerlemek için Avukat desteği alabilirsiniz.
Hukuki Sorunlarınızda Rehberiniz Olalım
Yeni Hukuki Gelişmelerden ve Haklarınızdan İlk Siz Haberdar Olun.
Karmaşık yasal süreçlerde güvenilir bilgiye ulaşmak artık çok daha kolay. Önemli yasal değişiklikleri ve güncel içtihatları sadece Google üzerinden güvenle takip edebilirsiniz.
🔒 Kişisel bilgi veya e-posta adresi gerektirmez.
⚡ Tek tıkla, doğrudan Google hesabınızla eşleşir.
🛡️ İstediğiniz zaman takibi bırakabilirsiniz.
📱 Sadece Google Keşfet (Discover) ekranınızda görünürüz.
