Futbol camiasında bir oyuncunun teknik heyet kararıyla kadro dışı bırakılması, çoğunlukla “sportif bir tasarruf” olarak algılanır. Bir kulübün, oyuncuyu ilk on birde sahaya sürmemesi veya maç kadrosuna dahil etmemesi, şüphesiz ki teknik yönetimin takdir yetkisindedir. Ancak bu karar; futbolcunun antrenman yapma hakkının elinden alınmasına, garanti ücretlerinin (oyuncunun performasına veya maçta oynamasına bağlı olmayan kesin alacağı) ödenmemesine veya oyuncuyu psikolojik bir baskıyla sözleşmeden çıkmaya zorlayan bir silaha dönüşürse, hukuki sınır aşılmış demektir.

Hukuki düzlemde kulübün yetkisi nerede biter, futbolcunun hakları nerede başlar?

1. Profesyonel Futbolcu Sözleşmesinin Yasal Zemini

Türkiye’de profesyonel sporcular 4857 sayılı İş Kanunu’nun kapsamı dışındadır. Bu nedenle kulüp ile futbolcu arasındaki sözleşme, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) genel hizmet sözleşmesi (işçinin işverene bağımlı olarak belirli veya belirsiz süreyle iş görmeyi üstlendiği sözleşme) hükümlerine tabidir.

Bununla birlikte, uyuşmazlıklarda yalnızca TBK değil; Türkiye Futbol Federasyonunun (TFF) yayımladığı PFSTT (Profesyonel Futbolcuların Statüsü ve Transferleri Talimatı) kuralları da doğrudan belirleyicidir.

2. Kadroya Alınmamak, Ücretin Kesilmesi Anlamına Gelmez

Sözleşmesi devam eden bir futbolcunun sahaya sürülmemesi, kulübün sözleşmeden doğan mali yükümlülüklerini askıya almaz. TBK Madde 408 uyarınca, futbolcu oynamaya ve antrenman yapmaya hazır olduğu halde kulüp kendi tercihiyle oyuncuyu oynatmıyorsa, idare alacaklı temerrüdüne (borcun ifa edilmesini haksız yere reddetme durumu) düşmüş olur ve futbolcunun ücretini tam olarak ödemek zorundadır.

3. Kadro Dışı Kalan Futbolcunun Antrenman Hakkı (PFSTT Madde 24/e)

Futbolcunun bedensel ve teknik kapasitesini koruması mesleki varoluşunun temelidir. PFSTT Madde 24/e gereği; kulüp, kadro dışı bıraktığı oyuncusuna en az bir antrenör tahsis etmek ve mesleki onurunu zedelemeyecek objektif antrenman koşulları sunmak zorundadır. Üstelik bu çalışma saatleri ve yerleri, futbolcuya noter kanalıyla resmen bildirilmelidir. Şeklen bir saha gösterip, futbolcunun tek başına asfaltta veya elverişsiz zeminde koşmaya zorlanması hakkın kötüye kullanılması (kanunun tanıdığı bir hakkın başkasına zarar verecek şekilde ahlaka aykırı kullanılması) sayılır ve fesih gerekçesidir.

4. Maç Başı Ücretleri ve Garanti Ücret Ayrımı

Yargıtay içtihatlarına göre, futbolcu haksız yere kadro dışı bırakılsa dahi, gelecekte oynanacak maçlarda gerçekten görev alıp almayacağı şüpheli olduğundan, gerçekleşmemiş “maç başı ücretleri” genellikle tazminat hesabına katılmaz. Ancak fesih tarihine kadar doğmuş (muaccel olmuş) maç başı alacakları ile tüm garanti ücretler futbolcuya eksiksiz ödenmelidir.

5. Doğrudan Fesih Yapılamaz: İhtarname ve Mehil Süresi Kuralı

Kulüp maaş ödemiyor veya antrenman sahası vermiyorsa, futbolcu “Sözleşmemi feshettim, gidiyorum” diyemez. PFSTT Madde 28 uyarınca; futbolcunun öncelikle kulübe (ve bilgi için TFF’ye) noterden bir ihtarname (yasal uyarı belgesi) çekerek ihlalin giderilmesi için 30 günlük mehil süresi (kanuni bekleme ve düzeltme süresi) vermesi emredici kuraldır. Kulüp bu sürede edimini yerine getirmezse, futbolcu takip eden 7 gün içinde sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir. Bu usulün atlanması, haklıyken haksız duruma düşürür.

6. Oynamayan Futbolcunun “Sportif Haklı Sebep” Hakkı

PFSTT Madde 28/6, çok özel bir istisna getirir. 23 yaşından büyük bir oyuncu, sezon boyunca takımının çıktığı resmi maçların %10’undan daha azında oynatılmışsa, sezon sonundaki son resmi maçtan itibaren 15 gün içinde sözleşmesini sportif haklı sebeple (yeterli süre alamama kaynaklı sözleşmeyi bitirme hakkı) feshedebilir.

7. Hukuki Merci: UÇK ve Güncel Usul Değişiklikleri

Taraflar arasındaki uyuşmazlıklara ilk etapta UÇK (Uyuşmazlık Çözüm Kurulu) bakar. UÇK kararlarına 7 gün içinde Tahkim Kurulunda itiraz edilebilir. Tahkim kararları kural olarak kesin olsa da, usuli hatalar varsa HMK Madde 439 uyarınca İptal Davası açılabilir. Ayrıca 2026 yılında 7589 sayılı Kanun ile Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda (HMK Madde 109) yapılan değişiklikle, tahkikat aşaması bitene kadar talep miktarının bir defaya mahsus artırılabilmesi spor davalarında futbolcuların elini güçlendirmiştir.

Hukuki Süreçlerinizde Güvenli ve Şeffaf Adımlar

Spor hukuku; sözleşme detaylarının, ihtarnamelerin, TFF ve FIFA kurallarının iç içe geçtiği, usuli bir hatanın milyonlarca liralık hak kayıplarına ve sportif cezalara (men cezaları) yol açabildiği son derece teknik bir alandır. Antalya Muratpaşa’da faaliyet gösteren Birbilen Hukuk Bürosu olarak; profesyonel sporcuların ve antrenörlerin kulüplerle yaşadığı alacak, sözleşme feshi, UÇK ve Tahkim süreçlerinde yasal mevzuata tam uyumlu, şeffaf ve çözüm odaklı bir avukatlık pratiği sunuyoruz. Kariyerinizi, emeklerinizi ve geleceğinizi güvenli bir yasal zeminde korumak için profesyonel destek alarak en doğru adımı atabilirsiniz.